Miasto jako interfejs

Cultural probes are used by designers to stimulate imagination; the designer takes the role of "provocateur" and the information collected is "inspirational data" (. . .) used to acquire a more impres- sionistic account of [people’s] beliefs and desires, their aesthetic preferences and cultural concerns [1]. Martin de Wall

Czy dzięki typografii można poprawić jakość życia w mieście? Miasto jest swoistym interfejsem dla użytkownika. Człowiek porusza się w strukturach komunikacyjnych związanych między innymi z:
1. edukacją
2. transportem
3. rozrywką
4. zakupami
5. pracą

Miasto to struktury komunikacyjne, ,współcześnie coraz bardziej związane z nowymi technologiami. Marjtin de Wall, holenderski badacz, postanowił opisać zjawisko miejskiego interfejsu w książce The city as interface. Razem z Michiel de Lange, de Wall jest założycielem platformy The mobile City. Zajmują się badaniami na temat relacji pomiędzy nowymi technologiami a miejskim życiem,
i przełożeniem tego na tkankę miejską, urbanistyczną.

De Wall pisze, że dzięki nowym technologiom możemy organizować nasze życie lepiej, wygodniej, z drugiej strony jak to wpływa na miasto jako społeczność? 

                                                                                                                                    

1. www.thecityasinterface.com

Czy architekci powinni rozumieć typografię?

Demi-gods in black, some architects treat type as a redundant tool and graphic designers as inconsequential. But the relationship between architecture and graphic design has deep roots. [1]. Eric Spiekermann

Niektórzy architekci traktują typografię jako zbędne narzędzie (...). Ale relacje architektury i projektowania graficznego mają głębokie korzenie. 

Trudno sobie wyobrazić miasto/budynki bez typografii. Niestety w wielu przypadkach duża doza przypadkowości cechuje realizacje gdzie konieczne jest umieszczenie typografii w obrębie budynku. Bazując na swoich obserwacjach
i doświadczeniu typografów, m.in. wyżej cytowanego Erika Spikermanna świat architektów rządzi się swoimi prawami. 

Można przypuszczać, że wynika to z pewnej niewiedzy o tym czy drogowskaz
w budynku powinien być komunikatywny czy tylko ładnie wyglądać i pełnić funkcję drugoplanową, dekoracyjną, lub ratującą kiepski projekt samego obiektu. Typografia często staje się atrakcyjną kompozycją liter. Pozbawiona tym samym funkcji komunikacyjnej, jednocześnie podkreślona, nawet przeceniona jest strona estetyczna projektu [2]. Eric Spiekermann w swojej wypowiedzi na The Design Observer podkreśla aspekty kiepskiej współpracy pomiędzy projektantami tych dwóch dziedzin. Wynika to z faktu dużej komplikacji projektów architektonicznych
i braku wiedzy na temat tego czy faktycznie projekt architektury
i informacji wizualnej mógłby zostać przeprowadzony równocześnie, kompatybilnie. 

Według niektórych architektów typografia jako drogowskaz jest zbędna jeśli architektura jest zaprojektowana w sposób właściwie przeprowadzający użytkownika przez budynek.  

                                                                                                        
1. designobserver.com/feature/should-architects-understand-type/38560/
2. Bierkowski T., O typografii, Czysty warsztat, 2008

Moda na typografię

Duże, czarne litery umieszczone we wnętrzu lub fasadzie, najlepiej betonowej, stały się wyznacznikiem nowoczesnej, współczesnej architektury. Chwilowa moda na duże stencilowe fonty, czy duża zmiana w postrzeganiu typografii? Pytanie tylko o jej rolę, czy informacyjną, czy już bardziej dekoracyjną?

Do przedstawienia problemu pokażę realizacje projektantów z bytomskiego biura architektonicznego Medusa Group. 

Bytomska wieża powstała, podobnie jak wiele innych tego typu obiektów na świecie, w najwyżej położonym nad poziomem morza punkcie miasta. do użytkou oddano ją w 1936 roku, w latach 70. przestała pełnić swoje funkcje [1]. Projektanci z Medusa Group postanowili  zrobić projekt zagospodarowania tego obiektu. Widać, że typografia odgrywa dość dużo rolę w odbiorze obiektu.

                                                                                                                                               
1. www.designalive.pl/wieza-cisnien-reaktywacja/

Nawigacja w mieście

W przypadku typografii miejskiej widoczne są w wielu miejscach nawiązania do czasów wcześniejszych i czerpanie inspiracji. Świetnym tego przykładem są neony np. w Katowicach. Na czym polega fenomen neonów? Widoczne z dużych odległości reklamy/znaki neonowe staja się punktami odniesienia. Neony powszechniej zaczęły być stosowane w latach 20-tych.  Jeszcze w latach 70. XX wieku Katowice były miastem neonów. obecnie wiele miejsc, głównie związanych z kulturą, rozrywką czerpią inspiracje z neonowych Katowic i w ramach powrotów, umieszczają w obrębie przestrzeni neonowe loga.

Geszeft Katowice, bi.gazeta.pl

Księgarnia Zła Buka, Katowice, zlabuka.pl

Kato bar, Katowice, mariacka.eu

                                                                                                                                             

www.mmsilesia.pl/artykul/tag/neony,t.html

Typografia w edukacji

Kilka przykładów połączenia architektury i typografii związanych z przestrzeniami edukacyjnymi jak szkoły.

W budynku The New School University Center system informacji i zarazem identyfikacji zaprojektował zespół projektowy Rudiego Baura. Jest to dobry przykład integracji typografii z architekturą. Spełniona została tu funkcja zarówno orientacji w przestrzeni budynku jak i mocnej identyfikacji [1].

/ Integral Ruedi Baur and Overall Murals

W przypadku systemu informacji zaprojektowanego przez studio projektowe R2, można zauważyć bardzo surowe, komunikatywne podejście do typografii, bez zbędnej estetyzacji.

                                                                                                                                                                   
1. Misiak M. Najlepszy przyjaciel architekta, 2+3D 2014, nr 53

Less is bore?

/ Hotel Casa do Conto, designalive.com

Od czasu starożytnych inskrypcji na budynkach architektura i typografia idą w parze [1].

Typografia w przestrzeni publicznej może spełniać rolę drogowskazu, identyfikacji przestrzeni oraz dekoracji. może też łączyć te funkcje.

Paradoksalnie sto lat po rewolucji w architekturze  (...) dochodzi do odwrotnej sytuacji; typografia staje się jednym z najczęściej stosowanych motywów dekoracyjnych 
w architekturze. Użycie przeskalowanych liter często determinuje wygląd bryły całego budynku [2]. 

Hotel Casa do Conto Arts and Residence mieści się przy Rua da Boavista 703 w portugalskim Porto, czyli w zabytkowym centrum miasta, w pobliżu Casa da Pedra, Torre de Pedro-Sem oraz Ponte da Arrábida [3]. Jeden z ciekawszych przykładów typografii w architekturze. Na ścianach i sufitach umieszczono pewne narracje, mówiące o domu jako pewnej konstrukcji. Wnętrza zostały zaprojektowane przez biuro architektoniczne Pedra Liquida, a identyfikacja i napisy przez R2 design. Została tutuaj znaleziona równowaga pomiędzy potrzebą zachowania staej konstrukcji a zbudowaniem nowej identyfikacji przestrzeni [4].Jego wnętrza, pozornie surowe i minimalistyczne, z dominującym betonem, wzbogacono jednak o wiele tradycyjnych materiałów: drewno, sklejka, blacha metalowa.

Michał Brzezicki w pracy na temat roli znaków drukarskich pisze o momencie, w którym tekst traci wartość semantyczną: Kiedy odstępy między literami przekraczają te, do których odbiorca jest przyzwyczajony w typowym tekście, treść słów przestaje być intuicyjnie czytelna. (...) regularne zwielokrotnienia prowadzą zwykle do wytworzenia rytmów, przy zachowaniu niewielkich odległości do powstania ornamentu [5].
Poniżej inne przykłady mocnej typografii wpływającej w znacznej mierze na wygląd i identyfikację budynku.

Less is bore?

 MoMA w Nowym Jorku, conexaomundo.com.br

Muzeum LENTOS w Linzu, conexaomundo.com.br

                                                                                                                                                                   
1. M. Misiak, Najlepszy przyjaciel architekta, 2+3D, nr 53
2. mocak.pl/celina-bukowy-znak-i-pisma-w-architekturze
3. designalive.pl/pensjonat-na-przekor-pozarom-zdjecia/
4. J. Mrowczyk, Europejski dizajn 5.0, 2+3D, nr 40
5. mocak.pl/celina-bukowy-znak-i-pisma-w-architekturze

Trochę historii

Dowolność projektowa, brak reguł i zasad oraz przemożna chęć indywidualizacji swojego kawałka przestrzeni doprowadzają do sporego chaosu wizualnego przestrzeni publicznych. Kiedy pismo jest źle dobrane, jego przekaz lingwistyczny kłóci się z przekazem wizualnym [1]. Źle dobrany krój pisma powoduje, że komunikat językowy nie współbrzmi z tym, co wizualnie prezentują litery i zamiast harmonii pojawia się fałsz i dysonans [2]. Dowolność środków wyrazu i dostępność materiałów, może okazać się sporym problemem w kontekście odpowiedzialnego kształtowania przestrzeni publicznej. 
Jednym z przykładów takiej sytuacji są oznaczenia uliczne. Biorąc pod uwagę doświadczenia projektantów z Czech można do projektowania obecnych rozwiązać wziąć pod uwagę to co zostało zaprojektowane wcześniej. W pracowni Filipa Blazka w pracowni projektowania pism i typografii Akademii Sztuk Pięknych postanowiono stworzyć kompleksowy projekt oznaczania ulic i domów w mieście. Zaproponowany został uniwersalny system oznaczenia ulic i innych przestrzeni publicznych. Umożliwia on stworzenie odpowiedniego oznakowania przy użyciu kombinacji barw, ramek, zaprojektowanych krojów pisma i linii. Cały projekt bazuje na tych literach pochodzących z XIX wieku [3].

Zaproponowany uniwersalny system oznaczenia ulic i innych przestrzeni publicznych., www.2plus3d.pl/artykuly/oznaczenia-uliczne-w-pradze 

Aktualne oznaczenie ulic w Pradze. Kanciaste litery o niezbyt wyważonych proporcjach., www.2plus3d.pl/artykuly/oznaczenia-uliczne-w-pradze

Ciekawostka z Katowic:

prośba o pozwolenie na zamontowanie szyldu restauracji z 1957, archiwum miejskie, fot. własne

                                                                                                                                                                                                                    

1. Bierkowski T., O typografii, Czysty warsztat, 2008

2. Bierkowski T., O typografii, Czysty warsztat, 2008

3. Blazek F., Oznaczenia uliczne w Pradze, 2+3D, nr 39, 2011